Ika-119 na Araw ng Kalayaan ng Pilipinas: Gaano Kahalaga Ang Kalayaan Sa Mga Makabagong Pilipino?

“Ang ating kalayaan ay minsan nang naagaw ng mga kapwa nating Pilipino. Kung hindi tayo maging mapagmatyag, ito ay maaaring mangyari muli… Kaya huwag sana tayo mawalan ng pasensya sa paraan ng demokrasya, at huwag sana nating kaligtaan ito o maging pasibo sa pagtatanggol… Para sa ating pinaghirapang kalayaan, na natamo sa pamamagitan ng dugo at sakripisyo ng mga makapangyahirang tao, sana ito ay hindi na ulit hamunin, humulaw o tangigihan.” — sabi ni dating Pangulong Benigno S. C. Aquino sa kanyang talumpati para sa Araw ng Kalayaan noong June 12, 2016.

Ang Hunyo 12, 2017 ay nagmarka ng ika-119 na selebrasyon ng Araw ng Kalayaan ng Pilipinas. Habang ang bansa ay humaharap sa maraming hamon at banta sa soberanya nito, paano ba gagamitin ng mga Pilipino ang kalayaan para sa kanilang kalamangan?

Habang ako ay tumitingin sa mga social media updates sa Instagram, ako’y nakakita ng isang larawan ng bandila ng Pilipinas na may nakasulat na tanong sa bandang kaliwa nito. Ang naturang tanong ay, “Gaano karaming bukas ang maaaring nawala kung walang taong naglakas-loob para baguhin ang kahapon?” Ang tanong na ito ang tumulak sa akin upang pagnnilayan ang mga nagawa at ipinaglaban ng ating mga bayani, kabilang na ang tinatamasa nating kalayaan ngayon.

Isang siglo at halos dalawang dekada ang nakakalipas mula nang ipinahayag ni Heneral Emilio Aguinaldo ang deklarasyon ng kalayaan ng Pilipinas noong Hunyo 12, 1898 sa Kawit, Cavite, makalipas ang mahigit sa tatlong siglong kolonisasyon ng Espanya. Ito rin ang ika-55 na taon mula nang ito’y maging “National Day” ng bansa, mula nang simulan ito noong 1962. Subalit habang ang mga mamamayan ay ipinagmamalaki na iwagayway ang kanilang mga bandila ng Pilipinas, naaalala kaya ng mga Pilipino ang tunay na kahalagahan ng araw na ito, maliban sa pagiging “holiday” sa buong kapuluan?

Ang Kahalagahan ng Araw ng Kalayaan

Para sa iba, ang selebrasyon ng Araw ng Kalayaan ay naging mahalaga dahil ito ang panahon kung saan nabibigyan sila ng pagkakataon na gumawa at magbenta ng mga bandila ng Pilipinas. Ngunit may mga iilan din na talagang buong pusong nagninilay at ipinagdiwang ang totoong kahulugan ng pagdeklara ng kalayaan ng Pilipinas, kung saan inaalala at binibigyan ng karangalan ang mga ipinaglaban ng ating mga ninuno at bayani noon — ang pagpapalaya sa bansa mula sa paniniil, pang-aapi at kolonisasyon.

Habang ipinagdiriwang ng mga Filipino ang kanilang kalayaan, nakiisa din sa selebrasyon ang Google Philippines sa pamamagitan ang isang espesyal na “doodle.” Ayon sa ABS-CBN News, ang Google doodle ay isang magandang paraan upang ilarawan ang optimism ng mga Pilipino sa gitna ng panahon ng kahirapan, karahasan at kaguluhan.

Sa ngayon, tila kay hirap bigyan ng naaangkop na kahulugan kung ano nga ba ang Araw ng Kalayaan para sa mga Pilipino. Ngunit batay sa mga obserbasyon, ang kahalagahan ng kalayaan ay maaaring ang pagpapalaya sa ating mga sarili sa kulungan ng takot.

Kalayaan mula sa Takot

“Ang halimbawa ay maaaring humikayat sa mga natatakot magsimula.” — Dr. Jose P. Rizal

Ang Pilipinas ay hindi man lubusang nakakalaya sa kautangan, kahirapan, karahasan at korapsyon, gaya ng sinabi ng isang Pilipinang mang-aawit at aktres na si Lea Salonga dalawang taon na ang nakakaraan, ang mga Pilipino ay ipinagmamalaki ang pagiging malaya sa takot. Sa katunayan, ang pagiging walang takot o buo ang loob ay isa sa maraming natatanging katangian ng mga Pilipino. Mula sa mga bayaning Pilipino, sa mga lider sa pulitika at sa mga aktibista, ang pagiging buo ang loob at walang takot ay kabilang sa kanilang pinakamalakas na katangian.

Sa mga nakalipas na taon, nagkaroon ng lumalaking debate kung bakit nga ba ipinagdiriwang ng mga Pilipino ang Araw ng Kalayaan. Sa kanyang artikulo sa Business World Online, itinanong ni Amelia H.C. Ylagan kung saan nga ba tayo malaya?

Wala man akong pinakamahusay at perpektong sagot sa tanong ni Ylagan ngunit ang mga Pilipino ay masuwerte sa pagkakaroon ng mga walang-kasinghalagang kalayaan tulad ng malayang pagsasalita at pagpapahayag, malayang paggamit ng social media, malayang pagpili ng relihiyon o Sistema ng paniniwala at higit sa lahat, ang kalayaan sa pangamba o takot, kung saan itinuturo ng kolumnista na si Red Tani na ang mga Pilipino ay maaring matungayaw at mamuna ng kanilang mga lider nang walang katakot-takot.

Tulad ng nabanggit sa itaas, ay kalayaan sa takot ay hindi bago sa mga Pilipino. Sa katunayan, noong panahon ng 14-taong Martial Law ng dating Pangulong Ferdinand Marcos, sinabi ni Ylagan na ipinakita ni Marcos ang kanyang kawalang-takot sa pagiging “handa at may kakayahang labanan” ang mga nagbabanta sa “kalayaan ng karamihan ng mga Pilipino.”

Sa kabilang banda, ipinakita ng mga Pilipino ang kanilang pagiging buo ang loob nang sila ay walang takot na nagmartsa sa mga kalye sa panahon ng People Power Revolution noong 1986. Sa kabila ng mga barikada ng militar, ang mga mamamayan ay hindi nagpakita ng takot at pinaalis ang diktadura ni Marcos at iniluklo sa kapangyarihan  si dating Pangulong Corazon C. Aquino.

Ang isa pang insidente na ginagamit ng mga Pilipino sa kanilang kalayaan mula sa takot ay sa panahon ng 2009 Ampatuan Massacre, kung saan kumitil ng buhay ng 57 sibilyan. Noong panahong iyon, ipinakita ng media kung gaano kawalang takot ang pamamahayag sa Pilipinas.

At sa kasalukuyang panahon ng pagkabalisa at mga armadong tunggalian, ang kalayaan mula sa takot ay inilarawan din ng mga sundalong Pilipino na nakikipaglaban, nagbubuwis ng buhay at nananangga ng mga bala upang palayain ang kinubkob na lunsod ng Marawi mula sa mga rebeldeng Maute. Maraming sundalo ang nakipaglaban kahit na ang kapalit ay ang kanilang buhay. Gayunpaman, nananatili silang walang takot, matatag at nagkakaisa — at umaasa na balang araw, ang tiwala, pagmamahal at kapayapaan ay manunumbalik sa Mindanao at sa buong Pilipinas.

Sa gitna ng mga armadong tunggalian sa Marawi, mga hamon, takot at kawalang-katiyakan, pati na rin ang iba pang banta sa seguridad sa buong mundo, gustong ipaalala ni Ylagan sa mga Pilipino na palayain ang kanilang sarili mula sa takot, na sinipi ang tagapagtanggol ng kalayaan ng Burma na si Aung San Suu Kyi, “Ang tanging tunay na bilangguan ay Takot, at ang tanging tunay na kalayaan ay kalayaan mula sa takot.”

Ang Tunay na Kahalagahan ng Kalayaan

Ang paghahangad ng kalayaan ay hindi lamang isinalarawan o itinatanghal sa maraming mga nobela at pelikula. Sa katunayan, ang kalayaan ay isang paulit-ulit na tema sa Biblia, habang ipinaglaban ng mga tao ang kanilang kalayaan mula sa pangaalipin. Ngunit ano nga ba talaga ang tunay na kahulugan ng kalayaan batay sa salita ng Diyos? Ayon kay Atty. Jose Ferdinand M. Rojas II, mayroon lamang isang tanging layunin kung bakit ang mga tao ay nagiging malaya — at ito ay “upang maglingkod at sumamba sa Diyos, at para maging saksi sa Kanyang kadakilaan.”

Kung babasahin mo ang mga talata sa Bibliya na nagsasabi tungkol sa kalayaan, ipinaaalala nito sa atin na huwag kailanman mag-abuso sa kalayaan at gamitin lamang ito para sa “higit na kabutihan.” Binibigyang-diin din ni Rojas II ang kahalagahan ng tunay na kalayaan — serbisyo. Ngunit idinagdag niya na ang pagiging malaya ay hindi nangangahulugan na maaari mong gawin ang anumang nais mo. Sa halip, ang kalayaan ay isang paraan upang ipaalala sa atin na maging “mapagpasalamat, magalang at hindi nakakalimot” kung ano ang pinaglaban ng ating mga bayani at mga ninuno na kahit ang kanilang buhay ay isinakripisyo nila dito.

“Kayo, mga kapatid ko, ay tinawag na maging malaya. Ngunit huwag gamitin ang iyong kalayaan upang magpasasa sa laman; Sa halip, maglingkod sa isa’t isa na may pagpakumbaba sa pagmamahal.” — Galacia 5:13

Upang patuloy na matamasa ng mga mamamayan ang tunay na kahulugan at tunay na kakanyahan ng demokrasya at kalayaan, dapat din nating malaman ang kahalagahan ng serbisyo. Tandaan, ang kalayaan ay may mataas na presyo at ang pangangalaga nito ay isang malaking responsibilidad.

Malaya nga ba ang mga Pilipino?

Habang ipinagdiriwang natin ang ika-119 na taon ng Araw ng Kalayaan ng Pilipinas, hindi ko maiwasan ang makapagisip kung ang mga Pilipino ay tunay nga bang malaya. Nakadagdag pa sa aking pagtataka ang pahayag ni Jaime Paglinawan ng Bayan-Visayas na binanggit ng Cebu Daily News na nagsasabing, “Tayo ay patuloy na kinokontrol ng mga dayuhang pamahalaan. Ang Pilipinas ay hindi malaya.”

Ang mga pahayag ni Paglinawan ay maaaring totoo pero baka ang tunay na banta sa ating kalayaan ay hindi ang ating mga kaalyadong bansa kundi tayo mismong mga Pilipino. Sa kabila ng mga dekada ng pakikipaglaban para sa demokrasya, nagtataka ka rin ba kung bakit ang Pilipinas ay nananatiling isang bansang nahahati at walang pagkakaisa, kung saan ang mga pagtatangi laban sa isa’t isa, ang kahirapan, ang pamahalaan na pinangasiwaan ng mga maharlika at panlipunan at pang-ekonomiyang kawalang-katarungan ay umiiral pa rin? Ayon kay Christopher Ryan Maboloc ng Inquirer, ang “acrimony” o mapanlaban na katangian ng mga Pilipino ay ang pinakamalaking banta sa ating kalayaan. Samantalang ang iba ay nagtuturo sa tahasang “radicalism” ni Duterte, sinabi ng Maboloc na ang “divisiveness” ng mga Pilipino ay ang panghuli at pinaka-mahirap na balakid na humahadlang sa tunay na kalayaan ng Pilipinas at ng mga mamamayan nito.

Nasyonalismo, Pagkamakabayan at Pagpapanatili ng Soberanya

Ang kasalukuyang Pangulo ng Pilipinas na si Rodrigo Duterte ay humihimok sa mga Pilipino na tulungan na mapanatili ang soberanya ng bansa. Sa kanyang unang mensahe para sa Araw ng Kalayaan, hinimok ni Duterte ang kanyang mga kababayan upang alalahanin at igalang ang mga sakripisyo ng mga bayani ng bansa na nakipaglaban para sa kalayaan.

“Ang paglalakbay patungo sa kalayaan ay isang mahaba at mahihirap – na binabayaran ng ating mga kababayan sa pamamagitan ng dugo, pawis, at walang pag-iimbot na sakripisyo,” sabi ni Duterte sa kanyang 2017 Araw ng Kalayaan na mensahe, na sinipi ng Rappler. “Sa kabila ng mga paghihirap, ang pagiging pagkamakabayan at walang takot ng mga Pilipino ang nagdala sa ating tagumpay laban sa mga kadena ng pang-aalipin at pang-aabuso. Gawin nating inspirasyon ang matapang na pakipaglaban  n gating mga ninuno na inalay ang kanilang buhay upang magkaroon tayo ng mga kalayaan na tinatamasa natin ngayon. Igalang natin ang kanilang kabayanihan sa pamamagitan ng pagpapanatili ng ating soberanya at pagsasagawa ng ating sariling mga karapatang sibil at responsibilidad.”

Ang Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal (DILG), sa kabilang banda, ay naghihikayat sa mga Pilipino na palakasin ang kanilang nasyonalismo at patriyotismo. Sa isang ulat ng Manila Bulletin, ipinahayag ni “acting” DILG secretary Catalino S. Cuy na ang mga Pilipino ay dapat makakuha ng inspirasyon sa pamamagitan ng nasyonalismo, pagkakaisa at lakas ng loob. Sinabi nya rin, “Ang ating kalayaan ay dapat gamitin ng kasalukuyang henerasyon at ng ating mga anak sa wastong paraan at patuloy na bantayan o protektahan ito laban sa panloob at panlabas na pagbabanta.”

Kalayaan sa Pagsasalita

Ang kalayaan sa pagsasalita ay isang bihirang at mahirap na kalakal para sa karamihan ng mga Pilipino noon. Ito ay isang pribilehiyo na hindi lahat ang nakatamasa. Ngunit habang patuloy na lumalago ang modernong teknolohiya, ang malayang pagsasalita o pagpapahayag ay naging mas madaling nagagamit, lalo na sa pamamagitan ng social media.

Gayunpaman, habang nagiging mas popular ito, ito ay nagiging bukas sa maling paggamit at pang-aabuso. Ang isang magandang halimbawa na maraming mga Pilipino ay tiyak na mauunawaan ito ay ang tinatawag na Filipino “Mob Culture.” Kahit na kahanga-hanga ang pagpapakita ng mga Pilipino ng “lahat para sa isa, isa para sa lahat” na saloobin, ang “mob culture” ay nagkamit ng negatibong kahulugan. Gaya ng nilinaw ng Chalk Magazine (sa pamamagitan ng ABS-CBN Lifestyle), madalas itong tumutukoy sa isang “pagnanais ng tao na ipamalas” ang kanyang poot sa iba sa pamamagitan ng paggamit ng social media, isang malakas na pamamaraan na maaaring gamitin para sa mabilis na pagkalat ng masasakit na mga salita laban sa isang tao.

Sa kabila ng katotohanan ng pagkilala sa halaga at lakas ng social media bilang isang kasangkapan upang ipahayag ang ating sarili, mayroon din itong kapangyarihan na manakit at manira, at para magbigay ng karapatan para panghimasukan ang iyong pribadong buhay. Ang social media ay nagbibigay ng pagkakataon sa mga tao upang ipahayag ang kanilang mga damdamin, mga saloobin at opinyon. Ngunit may iba din na gumagamit ng kanilang kalayaan sa pagsasalita at social media para sa pang-aapi, na naging lubos na nakakaalarma ngayon.

Ang pangunahing layunin ng social media at malayang pagsasalita ay para sa mga tao na ipahayag ang kanilang mga sarili ngunit hindi ito nagbibigay sa sinuman ng dahilan upang manakot ng kapwa. Mahalaga ring tandaan na ang mga tao ay may responsibilidad na mapanatili ang kahalagahan ng malayang pananalita at social media at gamitin ito nang may katalinuhan.

Ang social media ay talagang isa sa mga pinakadakilang likha na nagbago sa buhay ng maraming tao sa mundo. Ngunit itinatampok din nito ang mga salungat na mayroon tayo laban sa isa’t-isa. Sa pamamagitan ng social media, ang lipunan ay naging mas matindi habang ang mga nakamumuhi na mga mensahe ay ibinabahagi sa isang pang-araw-araw na batayan, na unti-unting naglalaho ng pagiging makatao ng bawat isa sa atin.

Ang bawat isa sa atin ay may karapatang ipagtanggol ang ating sarili sa pamamagitan ng paggamit ng kalayaan sa pagsasalita at pagpapahayag. Gayunpaman, ang lahat ay may mga limitasyon at may matarik na kabayaran. Kaya, gamitin ang malayang pananalita nang may pananagutan at huwag maghintay para sa mga panghihinayang na dumating at maaaring hindi mo na maisalba ang iyong sarili sa pagkahulog.

“Nagtatapos ang iyong kalayaan sa pagsasalita kung saan nagsisimula ang mga karapatan ng iba,” isinulat ni Miggy Gimena of Chalk Magazine. “Ang mga tao ay gumagamit ng malayang pananalita bilang isang dahilan upang maging isang mapang-api at tinatakpan nila ito sa dahilang paggamit nito para ipagtanggol ang kanilang sarili.

Mga Di Kilalang Bayani na Nakipaglaban para sa Kalayaan ng Pilipinas

Ang Pilipinas ay maaaring isang nasugatang bansa ngunit ipinagmamalaki nito ang paggunita sa Araw ng Kalayaan, na isang mahusay na representasyon ng kakayahan ng mga Pilipino na mapasigla ang kanilang mga sarili sa gitna ng mga pagsubok, kahirapan at mga armadong hindi pagkakaintindihan. Sa kasamaang palad, hindi natin kinikilala at binibigyang kahalagahan ang mga Pilipinong walang takot na nakipaglaban para sa ikabubuti ng ating bansa, ayon sa PhilStar.

Kaya, bukod sa mga bantog na Pilipinong bayani tulad nina Jose Rizal, Andres Bonifacio at Apolinario Mabini, sino pa ang mga walang takot na hinarap ang kamatayan bilang kapalit ng kanilang pag-ibig sa bansa? Sa kabutihang palad, pinangalanan ng Rappler ang ilan sa kanila at nagbigay ng mga maikling detalye tungkol sa kanilang mga kontribusyon sa Kalayaan ng Pilipinas. Kabilang dito si Trinidad Tecson aka Ina ng Biak-na-Bato, Rajah Buisan aka Sultan ng Maguindanao at komandante sa ikatlong yugto ng Moro Wars, Mariano Trias ang unang De Facto Philippine vice president, Bicol Martyrs at Igorots.

Kung tutukuyin ang mas malalim na aspeto ng kalayaan, makikilala mo ang tunay na kahulugan at kahalagahan nito. Ngunit para sa pinakamagandang paraan upang ilarawan ang kalayaan, tinukoy ni Nelson Mandela ang kabuuan nito, “Dahil ang pagiging malaya ay hindi lamang upang makawala sa sariling kadena. Ngunit upang mabuhay sa isang paraan na iginagalang at pinahuhusay ang kalayaan ng iba.”

Written by Kristine Belonio

Kristine Belonio is a registered medical laboratory scientist and DOH-trained screening drug test analyst who hopes for a drug-free Philippines. And though she loves to do all the “bloody” work and analyze other bodily fluids, she’s also an aspiring journalist with a thorough know-how on the rudiments of news, feature and editorial writing.

SOURCES:

http://cebudailynews.inquirer.net/136117/119th-ph-independence-day-present-day-relevance

http://news.abs-cbn.com/life/06/11/17/google-celebrates-ph-independence-day-with-new-doodle

http://www.rappler.com/nation/172648-duterte-independence-day-2017-message

http://www.rappler.com/newsbreak/iq/172680-unsung-filipino-heroes-philippine-independence

http://www.rappler.com/newsbreak/flashback/172269-philippines-independence-day-ferdinand-marcos-martial-law

http://tempo.com.ph/2017/06/12/rody-freedom-has-sacrifices/

http://www.bworldonline.com/content.php?section=Opinion&title=freedom-from-fear&id=146567

http://opinion.inquirer.net/104702/greatest-threat-freedom

http://news.mb.com.ph/2017/06/11/dilg-encourages-filipinos-to-strengthen-nationalism-on-independence-day/

http://www.businessmirror.com.ph/what-the-bible-says-about-independence/

http://www.philstar.com/opinion/2017/06/12/1709129/pinoy-advantage

http://www.manilatimes.net/wounded-nation/332250/

http://lifestyle.abs-cbn.com/articles/4883/daily-diaries-the-trouble-with-free-speech-and-the-filipino-mob-culture/

http://cnnphilippines.com/news/2017/06/09/Marawi-crisis-liberate-Independence-Day.html

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here