Ang kabataan laban sa obesity

104

Sa araw ng sabado at linggo ay magkakaroon ng marami’ng oras sa panunuod sa kanila’ng paborito’ng TV shows at maglaro sa kanila’ng paborito’ng computer games. Subalit naisip ba natin na ang kanila’ng pagiging masyado’ng mahilig sa libangan na ito ay magiging resulta ng obesity.

Ang panganib sa pagkakaroon ng obesity sa mga kabataan

Sa mga nagdaa’ng sampo’ng taon , ang bilang sa mga tao’ng sobra’ng mataba mula sa iba’t-iba’ng bansa ay pataas ng pataas napakarami na, kaya tinagurian ito ng World Health Organization (WHO) na isa ito’ng “pandemic”.

Kung dati ay iniisip ng marami’ng tao na ang dahilan lang ng obesity ay dahil sa wala’ng-control sa pagkain at kulang sa pag-eehersisyo at wala’ng-control sa sarili. Subalit ngayon, ay napapansin ng mga doctor na ang obesity ay isa’ng malaki’ng problema dahil sa iba’t-iba’ng kadahilanan, ito ay puwede’ng: genetic, environmental, at sa pag-uugali. Ang lahat ng ito ay mayroo’ng papel sa pagtukoy sa pagiging mataba ng isa’ng tao. Tinatantya’ng mayroo’ng 26% sa mga kabataa’ng pilipino mula sa edad na 2 hanggang 17 ay sinasabi’ng mga obese ang mga ito.

Ayon sa masusi’ng pagsaliksik ng mga dalubhasa ay ang panunuod ng TV ay nauugnay sa obesity para sa mga kabataan na nasa lahat ng edad (preschool-aged, school-aged, at adolescents). Ang obesity ay isa’ng pang-karaniwan lang para sa mga kabataan kapag mayroo’ng television sa loob ng kuwarto nito.

Ang obesity ay nauugnay sa marami at iba’t-iba’ng komplikasyon

*psychological problem(kulang sa pagpapahalaga sa sarili at depression)

*may problema sa paghinga(lalo’ng-lalo na kapag ito ay natutulog)

*problema sa mga joints at mga bu’to

*diabetes

*mataas na cholesterol

*mayroo’ng sakit sa atay at gall bladder

*high blood pressure

*stroke(partikular sa mga adults)

*mayroo’ng sakit sa puso(partikular sa mga adults)

*mayroo’ng cancer(partikular sa mga adults)

Ang ma-diagnosed ng obesity ay kadalasa’ng naka-base sa physical examination at sa pamamagitan ng history o background ng pasyente(katulad sa mga kinakain nito at kung nag-eehersisyo ba ito). Ang mga kabataan ay tinaguria’ng “medically obese” kapag sumusubra na ang kanila’ng timbang. Ang isa’ng tao’ng mayroo’ng obesity ay sinusukat sa pamamagitan ng body mass index (BMI). Ganito rin ang pag-kwenta nito:

BMI=body weight (kg) + height (m)

Halimbawa: kung ang apat na taon mo’ng anak ay mayroo’ng timbang na 40lbs (18kg) at 38 inches ang tangkad nito (95cm) o (0.95m), divide 18 by (0.95×0.95). Ang resulta ay 19.9. Ang katam-tama’ng sukat para sa BMI ay magkaiba ang babae at ang lalake na mayroo’ng iba’t-iba’ng edad. Kung mahalaga para sa iyo ang timbang ng anak mo , ay dapat ipasuri mo ito sa isa’ng doctor o sa mga health care professionals. Ikukumpara nito ang resulta ng BMI ng anak mo at sa standard growth chart,  at masasabi nito kung dapat ba’ng magbawas ng timbang ang anak niyo.

Ito ang iilan sa mga tips kung paano kumain ng masustansya’ng pagkain:

*iwasa’ng kaligtaan ang pagkain(lalo’ng-lalo na sa agahan)

*subukan mo’ng kumain ng prutas, gulay, ehole grains, at protein(karne, dairy products, beans, eggs o nuts at seeds) sa pagkain mo.

*magplano ka para sa mga kakainin mo para sa agahan hanggang sa hapunan, ganoon na rin ang pang-meryenda mo pumili ka lang sa mga masustansya’ng pagkain.

*bawasan ang bilang ng snacks mo(1 hanggang 2 beses lang sa isa’ng araw). Pumili ng mga presko’ng prutas at yogurt o cheese, muffin o cereal at gatas, kalahati’ng sandwich o crackers at cheese.

*hayaan ang mga anak niyo’ng kainin ang paborito nila’ng pagkain. Piliin lang iyong mayroo’ng mababa’ng energy (1 hanggang 2 beses s isa’ng linggo) katulad ng sugar free gum, 1 hanggang 2 na matitigas na candies, 1 licorice stick o gummi bear.

*iwasa’ng bigyan sila ng kahit na ano’ng pagkain pagkatapos ang hapunan maliban lang sa isa’ng prutas.

*siguraduhin mo’ng nasusunod ang pagtimpla ng gatas para sa anak mo (2 hanggang 4 na bote lang sa isa’ng araw).

Ang pag-eehersisyo ay napaka-importante nito katulad sa pangangailangan mo ng calorie sa  katawan. Ang mga kabataan (at mga adults) ay kailanga’ng mag-ehersisyo upang maigalaw ang katawan at malabasan ng pawis o taba sa katawan,  hindj lang ang pagbabantay sa kanya-kanya’ng timbang sa katawan kundi sa pangka-buoha’ng pang-kalusugan sa katawan.

SHARE
Previous articleLove Horoscope Nobyembre 14, 2020
Next articleMga Paraan para Maging Romantic
PhilippineOne health articles are meant for casual reading. Zaz Carvajal is not a medical professional. Please consult your doctor for all medical advice

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here